UNPKG

udhr

Version:

Universal Declaration of Human Rights

251 lines (250 loc) 18.5 kB
<!doctype html> <html data-code="yua" data-iso6393="yua" dir="ltr" lang="yua"> <head> <title>Maya, Yucatán</title> </head> <body> <h1>U DZAʼABAL KʼAJÓOLTBIL U NOJ AʼALMAJ TʼAANIL U NAJMAL WÍINIKOʼOB</h1> <header> <p>Tumeen u kuxtal wíinik x‐maʼa palitzilil, u chíimpoltaʼal yetel u chaʼabal u kuxtal yóokʼol kaab ich jedz óolal, tiʼ ku taal tu chíimpoltaʼal u noʼojaʼanil kuxtal sijnal yetel wíinik bey jeʼex xan sijnal u najmalmajil keet kuxtal, mixmáak unaj u luʼsik tiʼ tuláakal u wíinikil yóokʼol kaabeʼ,</p> <p>Tumeen yóoʼlal maʼ ojeltaʼan ku beetik u mixbaʼalkuunsaʼal u najmalil u kuxtal wíinik, dzoʼok u beetik u yúuchul seen kʼaakʼas baʼaloʼob tu táan u noʼajaʼanil u tuukul wíinik; yetel tumeen dzoʼok u yaʼalaʼal u jach nojochil baʼax ku dzíiboltik wíinikeʼ, u kajtal yóokʼol kaab tuʼux kaʼa kuxlak lukʼaʼan u sajakil yetel x‐maʼa óotzilil, kaʼa béeyak u yaʼalik baʼax ku tukultik yetel u kiliʼichkuunsik jeʼe máakalmáak Yumtzilil u kʼáateʼ,</p> <p>Tumeen tun le najmal sijnal yetel wíinik jach kʼaʼabet u boʼoybesaʼal tu yáanal jumpʼéel Noj Aʼalmaj Tʼaan, u tiʼal maʼ u beetaʼal u líikʼil wíinik baʼateʼel tumeen u talamil kuxtal yetel u nuunsaʼal,</p> <p>Tumeen ku tukultaʼal xan jach kʼaʼabet u kaxantaʼal bix uchak u bisikuba maʼalob tuláakal u kaajiloʼob yóokʼol kaab,</p> <p>Tumeen k‐kʼaʼajsik tuláakal u kaajiloʼob Naciones Unidas, dzoʼok u dzíibtikoʼob u moktʼaanil u chíimpoltikoʼob le Najmal sijnal yetel wíinik, ichil u noʼojaʼanil yetel u beelal bey wíinikeʼ, beytun wa koʼolel wa xiib; yetel tumeen dzoʼok yaʼalikoʼob yaan u chúukpajal yóoloʼob u kaxantoʼob u maʼalobtal u kuxtal wíinik yetel u jóokʼsoʼob ichil óotzilil kaʼalikil u chíimpoltikoʼob u kuxtal,</p> <p>Tumeen le kaajoʼob táakaʼan dzoʼok u beetikoʼon u Mok Tʼaanil yetel Organización tiʼ Naciones Unidas, tiʼal u cíimpolaʼal bey jeʼe unaj tuláakal yóokʼol kaab le Najmal Sijnal yetel wíinikoʼ, bey jeʼex u kuxtal x‐maʼa palitzilil, yetel</p> <p>Tumeen u kʼajóoltaʼal le Najmal Sijnal yetel wíinik yetel bix uchak u kuxtal x‐maʼa palitzilil jach táanil yaan tiʼal kaʼa béeyak u dzoʼokbesaʼal le Mok Tʼaanaʼ,</p> <p>Le NOJ MOLAʼAYAʼ ku yaʼalik</p> <p>LE U NOJ AʼALMAJ TʼAANIL le Najmal Sijnal yetel wíinikaʼ, jumpʼéel baʼal jach kʼaʼabet u yilaʼal u dzoʼokbesaʼal tumeen tuláakal u kaajiloʼob yóokʼol kaab, tuʼux kaʼa táaakpajak wíinik yetle u molaʼayiloʼob, tiʼal u chʼaʼak tiʼ letiʼ u noj tuukulil yetel u kaʼansikoʼob u chíimpoltaʼal u kuxtal wíinik x‐maʼa palitzilil yetel xan u beetikoʼob tuláakal baʼax kaʼabéet tu kaajaloʼob yetel tuláakal yóokʼol kaab tuʼux kaʼa ilaʼak u chíimpoltaʼal yetel u dzoʼokbesaʼal ichil le kaajoʼob beetmajil u Moktʼaaniloʼ yetel xan ichil u méekʼtan kaajiloʼob.</p> </header> <article data-number="1"> <h2>Artículo 1</h2> <p>Tuláakal wíinik ku síijil jáalkʼab yetel keet u tsiikul yetel Najmal Sijnalil, beytun xan naʼataʼan sijnalil yetel noʼojaʼanil u tuukuloʼ, kʼaʼabet u bisikuba bey láaktzilil yetel tuláakal u baatzileʼ.</p> </article> <article data-number="2"> <h2>Artículo 2</h2> <p>Tuláakal wíinikeʼ sijnal yetel le Najmaloʼobaʼ beeyxan yetel u siibalil u kuxtal x‐maʼa palitzilil bey jeʼex u chʼaʼachiʼitaʼal tiʼ le Aʼalmaj Tʼaanaʼ, kex tumeen jelaʼan u chʼiʼibal, u boonlil u yootʼel, xiib wa koʼolel, wa jelaʼan u tʼaan, u kiliʼichkuunaj, u tuukul wa u láakʼ jeʼe baʼalakeʼ, tuʼux u taal, u kaajal wa máax yetel ku muchʼikubáa, beykaʼaj u ayikʼalil, tuʼux síijnal wa jeʼe baʼalak u láakʼ baʼalileʼ.</p> <p>Yeteleʼ, maʼatan u páaykuntaʼal wíinik chen tumeen jelaʼan u tuukul, u Najmal Sijnalil wa u Aʼalmaj Tʼaanil u kaajal, wa u Méekʼtan kaajil tuʼux u taal, mix tumeen táanxelil tuʼux yaan u kaajal, wa yaan u jalaʼachoʼob wa táakaʼan ichil u láakʼ kaaj.</p> </article> <article data-number="3"> <h2>Artículo 3</h2> <p>Tuláakal wíinikeʼ Sijnal u Najmalmajil u kuxtal, maʼ u palitziltaʼal beeyxan maʼ u loʼobol u wíinklal yetel u kaalantaʼal u kuxtal.</p> </article> <article data-number="4"> <h2>Artículo 4</h2> <p>Mimáak unaj u palitziltaʼal mix u meyajtik u baʼal u láakʼ máak; palitzilil yetel u koʼonol wíinik tiʼal meyajeʼ tiʼ u láakʼ máak x‐maʼa boʼolileʼ wetʼaʼan.</p> </article> <article data-number="5"> <h2>Artículo 5</h2> <p>Mixmáak tiʼ unaj u beetaʼal loob, mix u nuumsaʼal, u kʼoʼolol, wa u beetaʼal u boʼotik u siʼipil bey baʼalcheʼe mix u tʼonkiintaʼal.</p> </article> <article data-number="6"> <h2>Artículo 6</h2> <p>Tuláakal máan sijnal u najmalmajil u chíimpoltaʼal u kuxtal yetel u dzoʼzkbesaʼal le Najmal Sijnal yanil tiʼ ku yaʼalaʼal teʼej Noj Aʼalmaj Tʼaanoʼoboʼ.</p> </article> <article data-number="7"> <h2>Artículo 7</h2> <p>Mixmáak jelaʼan wa nojbaʼal tu táan le Aʼalmaj Tʼaanoʼboʼ, beytunoʼ tuláakal máak uchak u boʼoybesjuba tu yáanal. Tuláakal máak u najmalmaj u tokbesaʼal tu táan jeʼe baʼalak nuumsajil kaʼa siʼipik tu táan le Tzol Tʼaanaʼ, wa tiʼ jeʼe máaxak kaʼa líikʼik yóol u beet le nuumsajoʼ.</p> </article> <article data-number="8"> <h2>Artículo 8</h2> <p>Tuláakal máak sijnal u najmalmajil u tokbesaʼal tu kúuchil tiʼibilkunah tu kaajal, tuʼux kaʼa ilaʼak u chíimpoltaʼal le Najmal Sijnal yeteloʼ yetel u dzoʼokbesaʼal le baʼax ku yaʼalaʼal teʼej Aʼalmaj Tʼaanoʼoboʼ.</p> </article> <article data-number="9"> <h2>Artículo 9</h2> <p>Mixmáak unaj u kʼaʼalal wa maʼa u káant yetel u kʼam u siʼipiliʼ, mix u tojolchʼintaʼal tu kaajal.</p> </article> <article data-number="10"> <h2>Artículo 10</h2> <p>Tuláakal máak u najmalmaj, keet yetel jeʼe máaxakeʼ, u yuʼubalʼal u tʼaan tumeen tuláakal máak, wa ich tiʼibilileʼ maʼ u makik u xikin máax joʼolbesik tiʼ baʼax ku yaʼalik, tiʼal kaʼa jeʼedzek yetel utz u najmal máak yetel baʼax kʼaʼabet u beetik, beeytun xan tiʼal u chʼóochʼaʼal jeʼe baʼalak takpoolil yaan tu yóokʼoleʼ.</p> </article> <article data-number="11"> <h2>Artículo 11</h2> <ol> <li> <p>Tuláákal máak ku taʼakal u pooleʼ unaj u yáax tukultaʼal minaʼan u siʼipil kaʼalikil maʼa eʼesaʼak yetel wa maʼ u káant, bey jeʼex u yaʼalaʼal teʼej Aʼalamaj Tʼaanoʼoboʼ, yetel unaj u xaʼakʼaltaʼal u tzikbeʼenil tu táan kaaj tiʼal yilaʼal wa yaan u siʼipil yetel xan u yilaʼal u tokbesaʼal tumeen máaxoʼob letiʼ u meyaj.</p> </li> <li> <p>Mixmáak unaj u dzaʼabal u kuuch yetel u kʼaʼalal tu yóoʼlal baʼax ku beetik, wa baʼa maʼatan u beetik, wa tu kʼiinil u beetik wa u pʼatik u beetikeʼ maʼa wetʼaʼan wa dzaʼan bey yaan u siʼipilil tumeen u Aʼalmaj Tʼaanil u kaajal wa jeʼe baʼalak kaajileʼ.</p> </li> </ol> </article> <article data-number="12"> <h2>Artículo 12</h2> <p>Mixmáak yaan u páajtalil tiʼ u yokbesikuba tu kuxtal mix,áak, yetel u chʼiʼibaloʼob, ichil yotoch wa u wachʼik juʼun ku túuxtaʼaltiʼ, mix u nuumsik u kʼaabaʼ yetel tsikbeʼenil. Tuláakal máak sijnal u najmatmajil u boʼoybesaʼal tumeen Aʼalmaj Tʼaan tiʼal maʼ yokbesikubá mixmáak tu kuxtal yetel maʼ u nuumsaʼal.</p> </article> <article data-number="13"> <h2>Artículo 13</h2> <ol> <li> <p>Tuláakal máak yaantiʼ u páajtalil u bin jeʼe tuʼuxak u kʼáateʼ, beeyxan u jéedzel kajtal jeʼe tuʼuxak kaajil ichil u boj méekʼtankaajaleʼ.</p> </li> <li> <p>Tuláakal máak yaantiʼ u páajtalil u jóokʼol tu kaajal tiʼal u bin jeʼe baʼalak kaajileʼ, beeyan u suut tu kaajal.</p> </li> </ol> </article> <article data-number="14"> <h2>Artículo 14</h2> <ol> <li> <p>Wa táan u chʼaʼapachtaʼal wa u máan u chuʼukileʼ, tuláakal máak sijnal u najmatmajil u kʼaʼamal jeʼe tuʼuxak u láakʼ kaajileʼ yetel maʼa u jóokʼsaʼaliʼ.</p> </li> <li> <p>Baʼaleʼ maʼatan u béeytal u boʼoybesik máak wa tumeen jach tu jaajil yaan u siʼipil tu kaajal, beeyxan wa wetʼaʼan tumeen u Aʼalmaj Tʼaan Naciones Unidas.</p> </li> </ol> </article> <article data-number="15"> <h2>Artículo 15</h2> <ol> <li> <p>Tuláakal máak sijnal u najmatmajil u kajtal tiʼ jumpʼéel kaaj.</p> </li> <li> <p>Tiʼ mixmáak uchak u lukʼsaʼal u kaajal, mix u lukʼsaʼaltiʼ u páajtalil u kʼexik u kaajal.</p> </li> </ol> </article> <article data-number="16"> <h2>Artículo 16</h2> <ol> <li> <p>Xiiboʼob yetel koʼoleloʼob, le ken u chuk u jaʼabil u dzoʼokol u beeloʼobeʼ, u najmatmajoʼob, jeʼe baʼalak u chʼiʼibaloʼobeʼ, jeʼe tuʼuxak u kaajaloʼobeʼ, jeʼe máakalmáak kʼujil ku kiliʼichkuunsikoʼobeʼ, u dzoʼokol u beeloʼob tiʼal kaʼa yanak u kúuchkabaloʼob; yetel keet u najmaloʼob tu yóoʼlal u dzoʼokol u beeloʼob, kaʼalikil dzokaʼan u beeloʼob wa le ken u pʼatubaʼob.</p> </li> <li> <p>Chen yetel kaʼa u dzáa u tʼaan tu kaʼatúulal le máax u kʼáat dzoʼokol u beeloʼ, uchak u yúuchul le dzoʼokol beeloʼ.</p> </li> <li> <p>Kúuchkabaleʼ letiʼ u chuun yetel yáax bix u muchʼikuba wíinik kajtal beytunoʼ kʼaʼanaʼan u kalaantaʼal tumeen tuláakal kaaj yetel tumeen jalaʼachoʼob.</p> </li> </ol> </article> <article data-number="17"> <h2>Artículo 17</h2> <ol> <li> <p>Tuláakal máak sijnal u najmatmajil u yantal baʼal u tiʼalinte, tu juunal wa múuchʼkab.</p> </li> <li> <p>Mixmáak uchak u lukʼsik baʼal u tiʼal máak.</p> </li> </ol> </article> <article data-number="18"> <h2>Artículo 18</h2> <p>Tuláakal máak yaan u páajtalil u tukultik jeʼe baʼalak u kʼáateʼ, jeʼe bixak u kʼáateʼ yetel u kiliʼichkuunsik jeʼe máakaláak Kʼujil u kʼáateʼ; bey xan u kʼexik u kiliʼichkuunaj wa u tuukul jeʼe baʼalak kʼiin u kʼáateʼ, beytun xan u dzáak ojeltbil u kiliʼichkuunaj yetel baʼax ku tukultik, tu juunal wa múuchʼkab, beytun tu táan kaaj wa tu juunal, tiʼal u kanik, u táakpajal wa u dzoʼokbesik.</p> </article> <article data-number="19"> <h2>Artículo 19</h2> <p>Tuláakal máak yaantiʼ u páajtalil u tukultik yetel u yaʼalik le baʼax u kʼáateʼ; le najmalaʼ ku yaʼalik maʼ u chiʼichnak‐kuunsaʼal máak chen tu yóoʼlal bix u tuukul, beytun u xakʼal kaxantik baʼax kʼaʼabet u yojeltik, u kʼamik nuʼuktaj yetel u dzáak kʼajóoltbil tiʼ tuláakal yóokʼol kaab yetel jeʼe baʼalak wa jeʼe bixak ku páajtaleʼ.</p> </article> <article data-number="20"> <h2>Artículo 20</h2> <ol> <li> <p>Tuláakal máak sijnal yetel u páajtalil u muchʼikuba yetel u nupikuba yetel jeʼe máaxak kaʼalikil maʼatan u beetik kʼaas tiʼ mixmáak yeteleʼ.</p> </li> <li> <p>Mixmáak unaj u beetaʼal u táakpajal tiʼ mixbaʼal yetel u nuchʼikuba yetel mixmáak wa maʼ u kʼáatiʼ.</p> </li> </ol> </article> <article data-number="21"> <h2>Artículo 21</h2> <ol> <li> <p>Tiʼ tuláakal máak yaan u páajtalil u táakpajal ichil u jalaʼachil u kaajal, wa letiʼ kaʼa u beet u jalaʼachil wa kaʼa táakpajak tiʼal páaykunsaʼal u jalaʼchil.</p> </li> <li> <p>Tuláakal máak sijnal u najmatmajil u táakpajal, bey jeʼe máaxak, ichil u mayej jalaʼach.</p> </li> <li> <p>U nij jalaʼachil jumpʼéel kaajeʼ u kajnáaliloʼob; beytunoʼ letiʼob kʼaʼabet u páaybesik u jalaʼachoʼob le ken kʼuchuk tu kʼiinil, tuʼux tuláakal máak unaj u tukultik tu juunal máax u kʼáat u dzáa jalaʼachil.</p> </li> </ol> </article> <article data-number="22"> <h2>Artículo 22</h2> <p>Tuláakal máak, tumeen táakaʼan ichil jumpʼéel kaajeʼ, sijnal u najmatmajil u kaalantaʼal, yetel u dzaʼabaʼaltiʼ, tumeen u kaajal yetel u yáantiaj u láakʼ kaajoʼob tu yóokʼol kaabeʼ, le baʼax kʼaʼabettiʼ tiʼal u kuxtaleʼ, tiʼal u béeytal u kuxtal tiʼ jumpʼéel kkaj yetel u yeʼesik u chíikul u kuxtal, bey jeʼex ku kʼaʼabetkuunsik u tsikbeʼenil yetel u noʼojaʼanil u kuxtaleʼ.</p> </article> <article data-number="23"> <h2>Artículo 23</h2> <ol> <li> <p>tuláakal máak sijnal u najmatmajil u dzaʼabal meyajtiʼ, u téetik baʼa meyajil u kʼáat u beet bey jeʼe máaxakeʼ, kaʼa kuxlak yetel u meyajm yetel u kaalaantaʼal maʼ u lukʼsaʼal meyajitiʼ.</p> </li> <li> <p>Tuláakal máak sijnal u najmatmajil u náajal bey jeʼex u náajal jeʼe máaxak ku beetik jumpʼéel meyaj bey jeʼex le ku beetikoʼ.</p> </li> <li> <p>Tuláakal máak ku neyajeʼ sijnal u najmatmajil u boʼotaʼal le beykaʼaj ku boʼotaʼal u láakʼ máaxoʼob beetik le mayaj ku beetikoʼ, uchak u náajaltik nonoj u tiʼal u kuxtal maʼalob yetel kúuchkabal, kaʼa dzaʼabaktiʼ le beykaʼaj kʼaʼabet tiʼal u maʼalob kuxtal bey jeʼex kʼaʼanaʼan tiʼ u tzikbeʼenil wíinikeʼ, yetel wa maʼatan u náajaltik tu pʼiiseʼ, unaj u chúukbesaʼal tiʼ tumeen jalaʼach.</p> </li> <li> <p>Tiʼ tuláakal máak yaan u páajtalil u muchʼikubáa wa u táakpajal ichil múuchʼkabaloʼob tiʼal u tokbesaʼal u najmal.</p> </li> </ol> </article> <article data-number="24"> <h2>Artículo 24</h2> <p>Tuláakal máak u najmatmajil u chaʼabal u jeʼelel, maʼ u meyaj wa jaypʼéel kʼiin, maʼ u máan tiʼ bulkʼiin u meyaj yetel u boʼotaʼal u jeʼelel wa jaypʼéel kʼiin kex maʼatan u meyaj.</p> </article> <article data-number="25"> <h2>Artículo 25</h2> <ol> <li> <p>Tuláakal máak sijnal u najmatmajil u kuxtal maʼalob paʼteʼ yetel u kúuchkabal, beeyxan kaʼan yanak u toj óolal, kaʼa kuxlakoʼob tuʼux kaʼa táanilkuunsaʼak u yantal u janaloʼob, u nookʼoʼob, u yotochoʼob, dzáak yetel tuláakal baʼax kʼaʼabet tiʼal jumpʼéel maʼalob kuxtal; sijnal xan u najmatmil wa ku pʼáatal minaʼan meyaj tiʼ, wa ku kʼojaʼantal, ku yúuchul loob tiʼ, ku kíimil yíicham, ku chʼíijil wa jeʼe baʼalak láak kaʼa lukʼestiʼ kex maʼ u káat baʼax tuʼux ku kaxtik u kuxtaleʼ.</p> </li> <li> <p>X‐yoʼom koʼolel yetel mejen paalaleʼ sijnal u najmatmajil u kalaantaʼaloʼob maʼalob. Tuláakal mejen paalal síijil tiʼ koʼolel dzokaʼan wa maʼ dzokaʼan u beeleʼ, u najmalamj u kalaantaʼal tumeen kaaj yetel u yáantaʼal líikʼil maʼalob tumeen jalaʼach.</p> </li> </ol> </article> <article data-number="26"> <h2>Artículo 26</h2> <ol> <li> <p>Tuláalak máak sijnal u najmatmajil u kaambal. Le yáax kaambaloʼoboʼ kʼanaʼan maʼ u tojoltik. Le yáax kaambaloʼoboʼ tuláakal máak tzaaj u kʼamik. U kaambalil jumpʼéel meyajeʼ tuláakal máak xan unaj u kʼamik; baʼaleʼ teʼelaʼ uchak u táakpajal le máax yaan u muukʼileʼ.</p> </li> <li> <p>Le kaambaloʼ uchak u kaxtik u muʼukʼaʼankuunsik u tsikbeʼenil máak yetel u beetik u chíimpoltaʼal tumeen tuláakal máak le najmal sijnal yetel wíinikoʼ bey jeʼex le aʼalmaj tʼaanoʼoboʼ; unaj u yáantaj tiʼal u naʼatikuba wíinik, u bisikuba maʼalob méekʼtan kaajoʼob, kaajoʼob, múuchʼ kiliʼichkuunsajoʼob; yetel unaj u yáantaj tiʼ u meyaj Naciones Unidas tiʼal u kuxtal kaajoʼob yetel jedz óolal.</p> </li> <li> <p>Táatatziloʼobeʼ uchak u téetikoʼob baʼax u kʼáatoʼob ka u kan u paaloʼob.</p> </li> </ol> </article> <article data-number="27"> <h2>Artículo 27</h2> <ol> <li> <p>Tuláakal máak sijnal u najmatmajil u táakpajal tu tʼaan yóolaj ichil u chíikul u kuxtal u kaajal, u náaysik yóol yetel jadzutz meyajoʼob, u táakpajal yetel u kʼamik yutzil le xakʼal naʼatoʼoboʼ.</p> </li> <li> <p>Tuláakal máak sijnal u najmatmajil u boʼoybesaʼal u noʼojaʼanil u kuxtal, baʼal u tiʼal, u meyaj tiʼ xakʼal naʼat, u ikʼil dzíib wa jeʼe baʼalak kaʼa u meyajteʼ.</p> </li> </ol> </article> <article data-number="28"> <h2>Artículo 28</h2> <p>Tuláakal máak sijnal u najmatmajil u yantal u nuʼukbesajil tu kaajal wa tuláakal yóokʼol kaab tiʼal u dzaʼabal kʼajóoltbil yetel u dzoʼokbesaʼal le Nuʼuktaj tʼaanaʼ.</p> </article> <article data-number="29"> <h2>Artículo 29</h2> <ol> <li> <p>Tuláakal máak yaan u kuch uchil u kaajal tumeen chen jaʼali ichil u kaajal uchak u béeytal u dzoʼokbesik u tsikbeʼenileʼ.</p> </li> <li> <p>Ikil u dzoʼokbesik u najmal yetel u kuxtal ichil le nuʼuktajoʼobaʼ, tuláakal máakeʼ chen uchak u chíimpoltik yetel maʼ u xaakʼabtik u xuul u tʼaan le Aʼalmaj Tʼaanoʼob tu yóoʼlal u láakʼ máakoʼoboʼ, yetel u dzoʼokbesaʼal u noʼojaʼanil kuxtal, u chíimpoltaʼal wíinik yetel u keet yantal u toj óolal kaaj.</p> </li> <li> <p>Le Najmaloʼob yetel u noʼojaʼanil kuxtalaʼ maʼatan u béeytal u dzoʼokbesaʼal wa maʼatan u chíimpoltaʼal u Nuʼuktaj yetel u Aʼalmaj Tʼaan Naciones Unidas.</p> </li> </ol> </article> <article data-number="30"> <h2>Artículo 30</h2> <p>Mixbaíal tiʼ le Nuʼuktaj uchak u chʼaʼabal tumeen jalaʼach, junmúuchʼ máak wa juntúul máak tiʼal u beetik mixbaʼal tiʼal u weʼetʼel wa maʼ u dzoʼokbesaʼal le Nuʼuktajoʼob yetel Aʼalmaj Tʼaannoʼob ku dzaʼabal kʼajóoltbil tiʼ le Nuʼuktajaʼ.</p> </article> </body> </html>