udhr
Version:
Universal Declaration of Human Rights
251 lines (250 loc) • 16.9 kB
HTML
<html data-code="src" data-iso6393="src" dir="ltr" lang="sc">
<head>
<title>Sardinian, Logudorese</title>
</head>
<body>
<h1>DECRARATZIONE UNIVERSALE E SOS DERETOSDE S'ÒMINE</h1>
<header>
<p>Cunsiderende chi su reconnoschimentu de sa dinnidade inerente a totu sos membros de sa famìlia umana e de sos deretos issoro eguales e inalienàbiles costìtuit su fundamentu de sa libertade, de sa zustìssia e de sa paghe in su mundu,</p>
<p>Cunsiderende chi su misconnoschimentu e su dispretziu de sos deretos de s'òmine ant zutu a atziones de barbaridade chi bulluzant sa cussèntzia de s'umanidade e chi sa bènnida de unu mundu in ue sos èsseres umanos ant a esser lìberos de faeddare e de creer, liberados dae su terrore e dae sa misèria, est proclamadu comente s'isetu prus mannu de s'òmine,</p>
<p>Cunsiderende chi est essentziale chi sos deretos de s'òmine siant garantidos dae unu rezìmene de deretu, a manera chi s'òmine non siat custrintu prus, comente remediu estremu, a si bortare contra a sa tirannia e a s'opressione,</p>
<p>Cunsiderende chi est essentziale a animare s'isvilupu de sas relatziones de amighèntzia intre sas natziones,</p>
<p>Cunsiderende chi in sa Carta sos pòpulos de sas Natziones Unidas ant proclamadu torra sa fide issoro in sos deretos fundamentales de s'òmine, in sa dinnidade e su balore de sa pessone umana, in s'egualidade de sos deretos de sos òmines e de sas fèminas, e chi issos si sunt decrarados dispostos a favorire su progressu sotziale e a instaurare cunditziones mezus de bida in una libertade prus manna,</p>
<p>Cunsiderende chi sos Istados Membros si sunt postos de acordu pro assegurare, in cooperatzione cun s'Organizatzione de sas Natziones Unidas, su respetu universale e efetivu de sos deretos de s'òmine e de sas libertades fundamentales,</p>
<p>Cunsiderende chi un'idea comuna de custos deretos e libertades tenet s'importàntzia prus manna pro cumprire custu acordu,</p>
<p>s'Assemblea Zenerale proclamat</p>
<p>custa decraratzione universale de sos deretos de s'òmine comente s'ideale comunu chi totu sos pòpulos e totu sas natziones depent sighire pro fagher a manera chi totu sos indivìduos e totu sos òrganos de sa sotziedade, tenende semper in coro custa Decraratzione, s'isfortzent, cun s'amaestramentu e s'educatzione, pro isvilupare su respetu de custos deretos e libertades e pro nd'assegurare, cun mesuras progressivas de òrdine natzionale e internatzionale, su reconnoschimentu e s'aplicatzione universales e efetivas, siat in mesu de sas populatziones de sos Istados Membros etotu, siat in mesu de cussas de sos territòrios postos suta de sa zurisditzione issoro.</p>
</header>
<article data-number="1">
<h2>Artìculu 1</h2>
<p>Totu sos èsseres umanos naschint lìberos e eguales in dinnidade e in deretos. Issos tenent sa resone e sa cussèntzia e depent operare s'unu cun s'àteru cun ispìritu de fraternidade.</p>
</article>
<article data-number="2">
<h2>Artìculu 2</h2>
<p>Onzi unu podet fagher baler totu sos deretos e totu sas libertades proclamadas in sa Decraratzione presente, sena distintzione peruna, mescamente de ratza, de colore, de sessu, de limba, de relizione, de opinione polìtica o de onzi àtera opinione, de orìzine natzionale o sotziale, de cunditzione, de nàschida o de onzi àtera cunditzione.</p>
<p>In prus, no at a esser fata peruna distintzione fundada supra s'istatutu polìticu, zurìdicu o internatzionale de su paìsu o de su territoriu dae ue una pessone podet benner, chi custu paìsu o territoriu siat indipendente, suta tutela, no autònomu o assuzetadu a una limitatzione cale si siat de soveranidade.</p>
</article>
<article data-number="3">
<h2>Artìculu 3</h2>
<p>Onzi individuu tenet deretu a sa bida, a sa libertade e a sa seguràntzia de sa pessone sua.</p>
</article>
<article data-number="4">
<h2>Artìculu 4</h2>
<p>Nemos at a poder esser mantesu ne in istadu de iscravitùdine, nen de terachiu; s'iscravitùdine e sa trata de sos iscraos sunt preubidas in totu sas formas.</p>
</article>
<article data-number="5">
<h2>Artìculu 5</h2>
<p>Nemos at a poder esser assuzetadu a sa tortura, ne a penas o a tratamentos crudeles, inumanos o degradantes.</p>
</article>
<article data-number="6">
<h2>Artìculu 6</h2>
<p>Onzi unu tenet su deretu a su reconnoschimentu in onzi logu de sa personalidade zurìdica sua.</p>
</article>
<article data-number="7">
<h2>Artìculu 7</h2>
<p>Totus sunt eguales in cara de sa leze e tenent deretu sena peruna distintzione a una tutela eguale de sa leze. Totus tenent deretu a una tutela eguale contra a onzi discriminatzione chi diat contraìgher sa Decraratzione presente e contra a onzi istigamentu a custa discriminatzione.</p>
</article>
<article data-number="8">
<h2>Artìculu 8</h2>
<p>Onzi pessone tenet deretu a unu recursu efetivu a sas zurisditziones natzionales cumpetentes contra a sos atos chi bìolant sos deretos fundamentales chi li sunt reconnotos dae sa costitutzione o dae sa leze.</p>
</article>
<article data-number="9">
<h2>Artìculu 9</h2>
<p>Nemos podet esser arrestadu, impresonadu o esiliadu arbitrariamente.</p>
</article>
<article data-number="10">
<h2>Artìculu 10</h2>
<p>Onzi pessone tenet su deretu, in egualidade prena, a fagher intender sa boghe sua ecuamente e publicamente dae unu tribunale indipendente e impartziale, chi at a detzider, siat de sos deretos e òbrigos suos, siat de su fundamentu de onzi acusa, in matèria penale, direta contra a issa.</p>
</article>
<article data-number="11">
<h2>Artìculu 11</h2>
<ol>
<li>
<p>Onzi pessone acusada de un'atzione delituosa si depet cunsiderare innossente finas a cando si nd'at a istabilire legalemente sa neghe in unu protzessu pùblicu in ue ant a esser asseguradas totu sas garantias netzessàrias a sa defensa sua.</p>
</li>
<li>
<p>Nemos at a poder esser cundennadu pro atziones o omissiones chi, in su mamentu chi sunt istadas fatas, non costituiant un'atu delituosu pro su deretu natzionale o internatzionale. In prus, non s'at a poder imponner peruna pena prus forte de sa chi fit aplicàbile in su mamentu chi s'atu delituosu est istadu cumpridu.</p>
</li>
</ol>
</article>
<article data-number="12">
<h2>Artìculu 12</h2>
<p>Nemos at a poder esser ozetu de intromissiones arbitràrias in sa bida privada sua, in sa famìlia sua, in sa domo o in sa currispondèntzia sua, nen de atentados a s'onore o a sa reputatzione sua. Onzi pessone tenet deretu a esser tutelada dae sa leze contra a custas intromissiones o a custos atentados.</p>
</article>
<article data-number="13">
<h2>Artìculu 13</h2>
<ol>
<li>
<p>Onzi pessone tenet su deretu de zirare liberamente e de s'isseperare sa residèntzia in intro de un'Istadu.</p>
</li>
<li>
<p>Onzi pessone tenet su deretu de si nch'andare dae unu logu -finas dae su suo-, e de torrare a su logu suo.</p>
</li>
</ol>
</article>
<article data-number="14">
<h2>Artìculu 14</h2>
<ol>
<li>
<p>Onzi pessone, si est pessighida, tenet su deretu de si chircare asilu e de otenner asilu in àteros logos.</p>
</li>
<li>
<p>Custu deretu non podet esser chircadu si sa pessone est pessighida pro unu crìmine de deretu comunu o pro atziones contràrias a sos fines e printzìpios de sas Natziones Unidas.</p>
</li>
</ol>
</article>
<article data-number="15">
<h2>Artìculu 15</h2>
<ol>
<li>
<p>Onzi individuu tenet deretu a una natzionalidade.</p>
</li>
<li>
<p>Nemos podet esser privadu de sa natzionalidade sua, nen de su deretu de cambiare natzionalidade.</p>
</li>
</ol>
</article>
<article data-number="16">
<h2>Artìculu 16</h2>
<ol>
<li>
<p>Dae cando sunt baganzos, s'òmine e sa fèmina, sena perunu impedimentu pro sa ratza, sa natzionalidade o sa relizione, tenent su deretu de si cojuare e de si fagher una famìlia. Issos tenent sos matessi deretos in ocasione de su cojuiu, a pustis de su cojuiu e in s'ora de s'isparzimentu.</p>
</li>
<li>
<p>Su cojuiu s'at a poder fagher petzi cun s'acordu lìberu e prenu de sos isposos.</p>
</li>
<li>
<p>Sa famìlia est s'elementu naturale e fundamentale de sa sotziedade e tenet deretu a esser tutelada dae sa sotziedade e dae s'Istadu.</p>
</li>
</ol>
</article>
<article data-number="17">
<h2>Artìculu 17</h2>
<ol>
<li>
<p>Onzi pessone, sola chi siat o a cumone, tenet deretu a sa propiedade.</p>
</li>
<li>
<p>Nemos podet esser privadu arbitrariamente de sa propiedade sua.</p>
</li>
</ol>
</article>
<article data-number="18">
<h2>Artìculu 18</h2>
<p>Onzi pessone tenet deretu a sa libertade de pessamentu, de cussèntzia e de relizione; custu deretu ìmplicat sa libertade de cambiare relizione o idea, e finas sa libertade de manifestare sa relizione o s'idea sua, a sa sola o a cumone, siat in pùblicu siat in privadu, cun s'insinnamentu, sas pràticas, su cultu e su cumprimentu de sos ritos.</p>
</article>
<article data-number="19">
<h2>Artìculu 19</h2>
<p>Onzi individuu tenet deretu a sa libertade de opinione e de espressione. Custu ìmplicat su deretu a no esser pessighidu pro sas opiniones suas e su de chircare, de retzire e de difunder, sena cunsideru de peruna frontera, sas informatziones e sas ideas cun onzi zenia de mediu.</p>
</article>
<article data-number="20">
<h2>Artìculu 20</h2>
<ol>
<li>
<p>Onzi pessone tenet deretu a sa libertade de reunione e de assotziamentu patzìficu.</p>
</li>
<li>
<p>Nemos podet esser obrigadu a fagher parte de unu sotziu.</p>
</li>
</ol>
</article>
<article data-number="21">
<h2>Artìculu 21</h2>
<ol>
<li>
<p>Onzi pessone tenet su deretu de intrare in parte de sa diretzione de sos afares pùblicos de su logu suo, siat diretamente, siat tràmite rapresentantes isseperados liberamente.</p>
</li>
<li>
<p>Onzi pessone tenet su deretu de intrare, in cunditziones de egualidade, in sas funtziones pùblicas de su paìsu suo.</p>
</li>
<li>
<p>Sa boluntade de su pòpulu est su fundamentu de s'autoridade de sos poderes pùblicos; custa boluntade si depet espressare cun eletziones onestas chi depent esser fatas periodicamente, cun botu universale eguale e segretu o cunforma a una norma ecuivalente chi asseguret sa libertade de botu.</p>
</li>
</ol>
</article>
<article data-number="22">
<h2>Artìculu 22</h2>
<p>Onzi pessone, comente membru de sa sotziedade, tenet deretu a sa seguridade sotziale, chi est fundada pro otenner su godimentu de sos deretos econòmicos, sotziales e culturales indispensàbiles a sa dinnidade e a s'isvilupu lìberu de sa personalidade sua, pro more de s'isfortzu natzionale e de sa cooperatzione internatzionale, a pustis de aer tentu in contu s'organizatzione e sas richesas de onzi paìsu.</p>
</article>
<article data-number="23">
<h2>Artìculu 23</h2>
<ol>
<li>
<p>Onzi pessone tenet deretu a su traballu, a isseperare liberamente su traballu suo, a cunditziones de traballu ècuas e chi podant acuntentare, e a sa protetzione contra a sa disocupatzione.</p>
</li>
<li>
<p>Totus tenent su deretu, sena peruna discriminatzione, a unu salariu eguale pro unu traballu eguale.</p>
</li>
<li>
<p>Chie traballat tenet deretu a una paga ècua e chi l'acuntentet, chi asseguret a issu e a sa famìlia sua un'esistèntzia chi siat cunforma a sa dinnidade umana e cumpretada, si si podet, dae totu sos àteros mèdios de tutela sotziale.</p>
</li>
<li>
<p>Onzi pessone tenet su deretu de fundare sindicados paris cun àtere e de intrare in sos sindicados pro difender sos interessos suos.</p>
</li>
</ol>
</article>
<article data-number="24">
<h2>Artìculu 24</h2>
<p>Onzi pessone tenet deretu a su pasu e a su disaogu e mescamente a unu lìmite zustu de su tempus de traballu e a lissèntzias periòdicas pagadas.</p>
</article>
<article data-number="25">
<h2>Artìculu 25</h2>
<ol>
<li>
<p>Onzi pessone tenet deretu a unu gradu de bida bastante pro l'assegurare sa salude, su bonistare suo e su de sa famìlia sua, mescamente pro s'alimentatzione, sa bestimenta, sa domo, sas curas mèdicas e finas pro sos servìtzios sotziales indispensàbiles; tenet deretu a sa seguridade si est disocupada, malaìda, imbàlida, biuda, betza o si at pèrdidu sos mèdios suos pro campare a pustis de eventos indipendentes dae sa boluntade sua.</p>
</li>
<li>
<p>Sa maternidade e s'infàntzia tenent deretu a un'azudu e a un'assistèntzia particulare. Totu sos pitzinnos, chi siant naschidos foras de su cojuiu o a pustis, godint de sa matessi tutela sotziale.</p>
</li>
</ol>
</article>
<article data-number="26">
<h2>Artìculu 26</h2>
<ol>
<li>
<p>Onzi pessone tenet deretu a s'educatzione. S'educatzione depet esser gratuita, a su nessi pro s'insinnamentu elementare e fundamentale. S'insinnamentu elementare est obrigatoriu. S'insinnamentu tènnicu e professionale depet esser zeneralizadu; s'intrada a sas iscolas superiores depet esser aperta in egualidade prena a totus, cunforma a su mèritu issoro.</p>
</li>
<li>
<p>S'educatzione depet punnare a s'isvilupu prenu de sa personalidade umana e a s'afortimentu de su respetu de sos deretos de s'òmine e de sas libertades fundamentales. Issa depet favorire sa cumprensione, sa toleràntzia e s'amighèntzia intre totu sas natziones e totu sos grupos ratziales o reliziosos, comente puru s'isvilupu de sas atividades de sas Natziones Unidas pro su mantenimentu de sa paghe.</p>
</li>
<li>
<p>Babos e mamas tenent, comente prioridade, su deretu de isseperare sa casta de educatzione de dare a sos fizos issoro.</p>
</li>
</ol>
</article>
<article data-number="27">
<h2>Artìculu 27</h2>
<ol>
<li>
<p>Onzi pessone tenet su deretu de pigare parte liberamente a sa bida culturale de sa comunidade, de godire de sas artes e de tenner parte in su progressu sientìficu e in sos benefìtzios chi nde resurtant.</p>
</li>
<li>
<p>Onzi unu tenet su deretu a sa protetzione de sos interessos morales e materiales chi derivant dae cale si siat produtzione sientìfica, literària o artìstica de sa cale est autore.</p>
</li>
</ol>
</article>
<article data-number="28">
<h2>Artìculu 28</h2>
<p>Onzi pessone tenet deretu chi rennet, in àmbitu sotziale e in àmbitu internatzionale, un'òrdine fatu a manera chi sos deretos e sas libertades proclamadas in sa Decraratzione presente bi podant agatare efetu cumpretu.</p>
</article>
<article data-number="29">
<h2>Artìculu 29</h2>
<ol>
<li>
<p>S'individuu tenet deveres cun sa comunidade in ue petzi est possìbile s'isvilupu lìberu e prenu de sa personalidade sua.</p>
</li>
<li>
<p>In sa pràtica de sos deretos suos e in su godimentu de sas libertades suas, onzi unu est assuzetadu e bia a sas limitatziones istabilidas dae sa leze petzi cun s'intentu de assegurare su reconnoschimentu e su respetu de sos deretos e libertades de àtere e cun su fine de atatare sos disizos zustos de sa morale, de s'òrdine pùblicu e de su bonistare zenerale in una sotziedade democràtica.</p>
</li>
<li>
<p>Custos deretos e libertades no ant a poder, in perunu casu, esser praticados in manera contrària a sos fines e printzìpios de sas Natziones Unidas.</p>
</li>
</ol>
</article>
<article data-number="30">
<h2>Artìculu 30</h2>
<p>Non b'at perunu disponimentu de custa Decraratzione chi podat esser interpretadu comente implicante pro un'Istadu, un'aggrupamentu o un'individuu unu deretu cale si siat a si dare a un'atividade o de fagher un'atzione chi punnet a sa distrutzione de sos deretos e libertades chi bi sunt proclamados.</p>
</article>
</body>
</html>